көзе-құмыра кәсіпшілігі

көзе-құмыра кәсіпшілігі
Күйдірілген балшықтан ыдыс-аяқ, мүсін, ойыншық т.б. жасау. Ертедегі көзе шеберлерінің балшықты қолдан илеп, ыдыс-аяқты қолдан жасау әдістері әр түрлі болған:
1. Шыбықтан тоқылған себеттің немесе ағаш ыдыстың сыртын балшықпен қаптап, одан соң оларды күйдіру;
2. Балшықты ұзынша етіп дөңгелектеп, бірінің үстіне бірін жапсырып жасау;
3. Балшықты домалақтап алып, ішінен сыртына қарай жеңіл тоқпақшамен ұрғылап жасау;
4. Дөңгелектеп алған балшықтың ортасын ойып алу;
5. Балшықты жапырақ-жапырақ етіп бір-бірімен жалғастырып құрау.
Көзе-құмыра кәсіпшілігі бастапқыда қолмен жасауға негізделсе (ашық жерге жағылған ошаққа, кейінірек арнаулы ошақтарда күйдіріліп жасалады), бертін келе қолмен айналдыратын ұршықшалар, ал сонынан бірте-бірте аяқпен айналдыратын ұршықшалар арқылы жасауға ауысты. Көзешілік өнері, қыштан құмыра жасау кәсібі көне қазақ жерінде де тараған. Оған Отырар, Сай-рам, Тараз сияқты көне қалалардан табылған қыш ыдыстар айғақ.

Қуралұлы А. Қазақ дәстүрлі медениетінің энциклопедиялық сөздігі.— Алматы: «Сездік-Словарь» . 2007.

Нужно сделать НИР?

Смотреть что такое "көзе-құмыра кәсіпшілігі" в других словарях:

  • құмыра — 1 1. (Сем.: Абай, Ұрж., Аяг., Көкп., Ақс., Мақ., Шұб.; Шығ.Қаз., Зайс.; Павл.: Ерт., Леб.) бөтелке. Бір қ ұ м ы р а алып келуге теңге бердім (Сем., Мақ.). Қ ұ м ы р а н ы толтырып сүт алып қой (Шығ.Қаз., Зайс.). 2. (Тау., Қош.) шөңке қазан. 3.… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • құмыра — зат. Көлемін түрліше етіп саз балшықтан күйдіріп жасаған ауыз жағы ықшамды келген ыдыс …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • қыш құмыра — Балшықтан жасалып, отқа күйдірілген құмыра …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • көзе-құмыра бұйымдар — Табиғи балшыққа минералды және органикалық қосындылар қосып күйдіру арқылы жасалатын бұйымдар. Көзеге тек балшықтан жасалатын қыш ыдыстар ғана емес, бет жағы түрлі түсті жалтырауық сырмен сырланған құрылысқа қажетті кірпіш, адам мүсіндері,… …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • көзе-құмыра інжу — зат. Меруерт бағалас қымбат асыл тас …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • күзе — 1 (Гур., Маңғ.; Ақт., Жұр.; Түрікм.: Красн., Ашх., Таш.; Ауғ.; Ир.) 1. қыштан жасалған құмыра. Кішкене к ү з е д е іш зат қалмаған ба? (Түрікм., Ашх.). [Түрікменше күйзе (Туркм. рус. сл.); қарақ. гузе (Рус. карак. сл.); өзб. куза (Узб. рус. сл.,… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • ботақарын — зат. көне. Саз балшықтан күйдіріліп жасалған, бойы аласалау, бүйірі шығыңқы құмыра. Саз балшықтан күйдіріліп жасалған ыдыстар әдетте тобатай, тостаған, көзе, қыш құмыра, тең құмыра, б о т а қ а р ы н деп сыйымдылығына қарай түрліше аталады :… …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • құм — 1. (Шымк., Түлк.) балшықтан күйдіріп істеген ыдыс, құмыра. Қ ұ м д ы босатып бер (Шымк., Түлк.). 2. (Түрікм.: Ашх., Таш., Тедж., Мары) үлкен құмыра. Қ ұ м ғ а ашытқан ағарған әлдеқайда артық (Түрікм., Таш.). [Түрікменше хум (Туркм. рус. сл.,… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • МЫРИТЬСЯ — ? пск. плакать, горевать, скучать. Мыра, кто мырится. Толковый словарь Даля. В.И. Даль. 1863 1866 …   Толковый словарь Даля

  • Шайдеров, Владимир Александрович — Владимир Александрович Шайдеров Дата рождения: 11 апреля 1956(1956 04 11) Место рождения: с. Лужки Нижнегорский район Крымской области УССР …   Википедия


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»